Bending và vibrato: 2 kỹ thuật làm câu solo guitar có hồn

Cùng một câu pentatonic, người mới đánh nghe như đọc bài, còn tay guitar lâu năm đánh lại nghe như đang “hát”. Khác biệt thường không nằm ở nốt, mà ở hai kỹ thuật: bending (đẩy dây) và vibrato (rung dây).

Bài này chỉ cách bend đúng cao độ, rung dây đều, và một lịch tập 1 tuần kèm tab trên thế bấm pentatonic La thứ quen thuộc.

Bending là gì?

Bending là đẩy (hoặc kéo) dây theo chiều ngang cần đàn để nốt cao lên mà không đổi phím. Có 3 mức hay gặp:

Full bend (1 cung): cao lên bằng 2 phím. Ví dụ bấm phím 8 dây B, bend lên nghe bằng phím 10.
Half bend (nửa cung): cao lên bằng 1 phím.
Quarter bend: đẩy nhẹ một chút, tạo màu blues, không cần chính xác.

Ký hiệu bend trong tab

8b10: bấm phím 8, bend lên cao độ phím 10.
8b10r8: bend lên rồi nhả (release) về phím 8.
8pb10: bend trước (pre-bend) rồi mới gảy, sau đó thường nhả xuống.
~~~: vibrato.

Cách bend đúng kỹ thuật

Dùng 3 ngón: ngón 3 bấm nốt, ngón 1 và ngón 2 đặt phía sau trên cùng dây để đẩy cùng.
Ngón cái làm điểm tựa: vòng ngón cái qua mép trên cần đàn.
Lực từ cổ tay: xoay cổ tay như vặn tay nắm cửa, không chỉ đẩy bằng đầu ngón. Đây là bí quyết để bend full mà không đau tay.
Hướng đẩy: dây 1, 2, 3 thường đẩy lên phía trần nhà; dây 4, 5, 6 thường kéo xuống phía sàn.
Tắt tiếng dây bên cạnh: khi đẩy dây B, dây e dễ bị kéo theo và kêu. Dùng phần thịt ngón trỏ tay trái và lòng bàn tay phải để chặn.

Bend đúng cao độ: bài kiểm tra tai

Lỗi số 1 của người mới là bend thiếu, nốt nghe “chua”. Cách sửa: đánh nốt đích trước, rồi bend để khớp.

B|-10---8b10---10---8b10-|

Đánh phím 10, nghe kỹ cao độ, rồi bend phím 8 lên cho đến khi nghe y hệt. Làm tương tự với dây G:

G|-9---7b9---9---7b9-|

Khi bend lên thấy sát rồi mà vẫn hơi thấp, đó là lúc cần thêm lực cổ tay.

Vibrato là gì?

Vibrato là dao động cao độ đều quanh một nốt, giúp nốt ngân “sống” hơn. Trên guitar điện, cách phổ biến nhất là bend nhỏ liên tục: đẩy lên một chút rồi thả về, lặp lại đều tay.

Biên độ: nhỏ cho nhạc nhẹ, city pop; rộng hơn cho blues, rock.
Tốc độ: đều và có chủ đích. Vibrato quá nhanh và không đều nghe như run tay.
Bắt đầu muộn: nhiều tay guitar để nốt ngân thẳng một chút rồi mới rung, tạo cảm giác “hát”.

Luyện vibrato với metronome

Bật metronome ở 60 bpm. Bấm phím 7 dây D (nốt A), mỗi phách đẩy lên – thả về 2 lần (nhịp móc đơn). Khi đều, chuyển sang 3 lần mỗi phách (chùm ba), rồi 4 lần (móc kép).

D|-7~~~~~~~~~~~~~~~-|

4 lick luyện tập (A minor pentatonic, thế phím 5)

Lick 1: Bend và nhả

e|-----------------|
B|-8b10r8-5--------|
G|-----------7~~~--|

Lick 2: Bend dây G rồi kết trên dây e

e|----------------5~~~-|
B|--------8---5--------|
G|-7b9-----------------|

Lick 3: Unison bend

Bấm phím 5 dây B và bend phím 7 dây G lên cho đến khi hai nốt hòa làm một (cùng là nốt E). Đây là âm thanh rock kinh điển.

e|------|
B|-5----|
G|-7b9--|

Lick 4: Pre-bend xuống

B|-8pb10r8-5----|
G|----------7~~-|

Lịch tập 1 tuần

Ngày 1–2: bài kiểm tra tai trên dây B và G, mỗi dây 5 phút.
Ngày 3: vibrato với metronome ở 60 bpm.
Ngày 4–5: lick 1 đến lick 4, mỗi lick 20 lần chậm, nghe lại xem bend có đúng cao độ.
Ngày 6–7: ngẫu hứng trên backing track giọng A thứ, mỗi câu kết bằng một nốt bend hoặc vibrato.

Lỗi hay gặp

Bend thiếu cao độ: luôn so với nốt đích trước khi bend.
Bend bằng một ngón: nhanh mỏi và khó đủ cung, hãy dùng 3 ngón.
Dây bên cạnh kêu: thiếu tắt tiếng bằng ngón trỏ và lòng bàn tay phải.
Vibrato như run tay: chậm lại, tập theo metronome cho đều.

Câu hỏi thường gặp

Bend có làm đứt dây không?

Hiếm khi, nếu dây không quá cũ. Bend nhiều sẽ làm dây nhanh mòn ở chỗ tiếp xúc phím, nên thay dây định kỳ.

Dây cỡ nào dễ bend?

Dây 09 dễ bend nhất. Lên dây hạ nửa cung cũng làm dây chùng hơn và dễ đẩy hơn.

Nốt nào nên bend trong pentatonic?

Hay dùng nhất là bend từ nốt 4 lên 5 (D lên E) trên dây G, và từ b7 lên nốt gốc (G lên A) trên dây B.

Tập tiếp với TabHouse

Âm giai ngũ cung: 5 thế bấm và cách nối.
Scale Mixolydian để thêm màu blues.
Tab solo để học cách các tay guitar dùng bend và vibrato trong bài thật.

Kỹ thuật