Âm giai ngũ cung guitar: 5 thế bấm pentatonic và cách nối

Thuộc 5 thế bấm pentatonic là solo được cả cần đàn

Gần như ai chơi guitar điện cũng từng qua giai đoạn này: thuộc đúng một “hộp” pentatonic ở phím 5, rồi solo bài nào cũng loanh quanh trong đúng 4 phím đó. Nghe mãi thành quen, quen quá thành chán.

Bài này đưa bạn đi hết 5 thế bấm của âm giai ngũ cung La thứ (A minor pentatonic), cách nối chúng thành một bản đồ liền mạch trên cần đàn, và một lịch tập 10 phút mỗi ngày để thuộc chúng trong 4 tuần.

Pentatonic là gì?

Âm giai ngũ cung (pentatonic) là âm giai chỉ có 5 nốt, thay vì 7 nốt như âm giai trưởng hay thứ thông thường. Nó bỏ đi 2 nốt dễ gây nghịch tai nhất, nên gần như nốt nào bạn bấm cũng nghe “ăn” với nhạc. Đó là lý do rock, blues, pop và cả nhạc Việt dùng nó nhiều nhất khi solo.

La thứ pentatonic gồm 5 nốt:

Bậc	1	b3	4	5	b7
Nốt	A (La)	C (Đô)	D (Rê)	E (Mi)	G (Sol)

Mẹo: Đô trưởng pentatonic (C D E G A) dùng đúng 5 nốt này, chỉ khác nốt gốc. Nên khi thuộc 5 thế bấm bên dưới, bạn có luôn cả Đô trưởng.

Muốn xem ngay toàn bộ các nốt này trên cần đàn, mở Scale Finder, chọn nốt gốc A và Minor Pentatonic. Đổi sang tone khác chỉ cần đổi nốt gốc.

5 thế bấm La thứ pentatonic

Mỗi thế bấm nằm gọn trong 4–5 phím, mỗi dây có 2 nốt. Tab dưới đây đánh từ dây 6 (E trầm) lên dây 1 (e cao); số là phím, nốt có ngoặc là nốt gốc La (A). Thế sau bắt đầu đúng chỗ thế trước kết thúc, nên 5 thế xếp nối đuôi nhau phủ kín cần đàn.

Thế 1 (phím 5–8): thế quen thuộc nhất

e |---(5)---8---|
B |----5----8---|
G |----5----7---|
D |----5---(7)--|
A |----5----7---|
E |---(5)---8---|

Ngón 1 giữ phím 5 cho cả 6 dây, ngón 3 hoặc 4 bấm nốt còn lại.

Thế 2 (phím 7–10)

e |----8---10---|
B |----8--(10)--|
G |----7----9---|
D |---(7)--10---|
A |----7---10---|
E |----8---10---|

Thế 3 (phím 9–13)

e |---10---12---|
B |--(10)--13---|
G |----9---12---|
D |---10---12---|
A |---10--(12)--|
E |---10---12---|

Thế 4 (phím 12–15)

e |---12---15---|
B |---13---15---|
G |---12---14---|
D |---12---14---|
A |--(12)--15---|
E |---12---15---|

Thế 5 (phím 14–17, hoặc phím 2–5)

e |---15--(17)--|
B |---15---17---|
G |--(14)--17---|
D |---14---17---|
A |---15---17---|
E |---15--(17)--|

Thế 5 còn có bản thấp hơn 12 phím, nằm ngay trước thế 1:

e |----3---(5)--|
B |----3----5---|
G |---(2)---5---|
D |----2----5---|
A |----3----5---|
E |----3---(5)--|

Sau thế 5 (phím 17), thế 1 lặp lại ở phím 17–20. Vòng 5 thế cứ thế lặp vô tận dọc cần đàn.

Cách nối các thế bấm

Thuộc từng hộp riêng lẻ chưa đủ; cái làm solo nghe “thoáng” là di chuyển được giữa các hộp. Có 2 cách đơn giản:

Dùng nốt chung làm cầu nối. Nốt bên phải của thế này chính là nốt bên trái của thế sau. Ví dụ phím 8 dây 6 thuộc cả thế 1 và thế 2, nên chơi xong thế 1 bạn đã đứng sẵn ở cửa thế 2.
Trượt (slide) trên một dây. Trượt ngón từ nốt này sang nốt kế tiếp trong âm giai là bạn đã sang thế mới. Ví dụ trên dây G: phím 7 (Rê) trượt lên phím 9 (Mi) đưa bạn từ thế 1–2 sang thế 3.

Bài tập nối thế 1 sang thế 3 bằng slide trên dây G:

e |---------------------------10-12-|
B |----------------------10-13------|
G |------------5-7/9-12-------------|
D |-------5-7-----------------------|
A |--5-7----------------------------|

Lick mẫu để áp dụng ngay

Lick blues kinh điển trong thế 1, dùng bend (đẩy dây) phím 8 dây B lên một cung:

e |-----------------------5-----|
B |----------8b(10)---8-5----5--|
G |--7-5---7--------------------|

Đẩy dây sao cho nốt phím 8 lên đúng cao độ của phím 10. Kiểm tra bằng cách bấm phím 10 trước để nghe nốt đích.

3 lỗi hay gặp

Chạy scale lên xuống thay vì chơi câu nhạc. Thử giới hạn mỗi câu chỉ 3–4 nốt rồi nghỉ, như đang nói chuyện.
Không biết nốt gốc nằm đâu. Kết câu bằng nốt La là câu nghe “về nhà”. Đánh dấu nốt gốc trước khi tập mỗi thế.
Tập không có nhạc nền. Tập chay rất khó biết nốt nào ăn với hợp âm nào; luôn mở một backing track La thứ hoặc blues La khi tập.

Lịch tập 10 phút/ngày trong 4 tuần

Tuần	Việc cần làm	Metronome
1	Thế 1 và thế 2: chạy lên xuống, nói tên nốt gốc khi bấm	60 bpm, nốt đơn
2	Thêm thế 3 và 4, nối thế 1–2–3 bằng slide	70 bpm
3	Thêm thế 5, chạy hết 5 thế từ phím 5 lên 17 và ngược lại	70–80 bpm
4	Chơi lick mẫu ở cả 5 thế, ngẫu hứng trên backing track	Theo backing track

Câu hỏi thường gặp

Nên học pentatonic trước hay âm giai 7 nốt trước? Pentatonic trước. Ít nốt hơn, dễ thuộc và ít nốt nghịch tai, nên bạn solo được ngay. Âm giai 7 nốt chỉ là pentatonic thêm 2 nốt.

Đổi sang tone khác thì sao? Giữ nguyên hình dáng 5 thế, chỉ dịch cả cụm sao cho nốt gốc ở dây 6 rơi vào nốt của tone mới. Ví dụ Mi thứ: thế 1 bắt đầu ở phím 12 (hoặc phím 0).

Pentatonic dùng được cho thể loại nào? Rock, blues, pop, funk và phần lớn nhạc trẻ Việt. Với nhạc có hợp âm phức tạp như jazz, bạn sẽ cần thêm arpeggio (xem Arpeggio Finder).

Tập tiếp với TabHouse

Xem 5 thế ở mọi tone: Scale Finder miễn phí
Tập với nhạc nền: Backing track La thứ (Am): A Little Coffee
Muốn học bài bản theo lộ trình: Guitar Course của TabHouse

Scale & Lý thuyết

Âm giai ngũ cung (pentatonic): 5 thế bấm và cách nối