Patch multi-effect guitar: 5 thông số người mới cần hiểu

Mua multi-effect về, bạn lướt qua cả trăm preset. Cái nào nghe cũng “tạm được”, nhưng không cái nào giống tiếng guitar trong đầu mình. Vặn thử vài núm thì tiếng càng tệ, cuối cùng lại quay về preset số 1.

Nếu bạn từng như vậy thì lỗi không nằm ở máy. Phần lớn chất tone nằm ở 5 thông số cơ bản. Hiểu 5 cái này rồi, bạn chỉnh được trên gần như mọi dòng multi-effect, dù tên núm mỗi hãng gọi hơi khác nhau.

Patch là gì?

Patch (hay preset) là một bộ cài đặt được lưu sẵn: dùng amp giả lập nào, độ méo bao nhiêu, EQ ra sao, bật hiệu ứng nào, âm lượng tổng thế nào. Bấm một nút là gọi lại cả bộ. Người chơi thường có vài patch cho các việc khác nhau: một patch clean để đệm, một patch crunch, một patch solo.

5 thông số quyết định tone

1. Gain: độ méo tiếng

Đây là chỗ người mới hay quá tay nhất. Tập một mình, gain cao nghe rất “đã”, nhưng các nốt bị nhòe vào nhau, tạp âm lộ ra và sắc thái tay gảy biến mất. Mẹo đơn giản: vặn gain lên đến khi đủ độ méo bạn muốn, rồi lùi lại một chút. Clean và crunch cần rất ít gain, rock cần vừa phải. Ngay cả metal cũng thường dùng ít gain hơn bạn nghĩ.

2. EQ: bass, mid, treble

Bass cho độ dày, nhiều quá thì tiếng ùng ục và đè lên tiếng đàn bass. Treble cho độ sáng, nhiều quá thì chói tai, nhất là khi nghe bằng tai nghe.

Mid là núm quan trọng nhất, và là lý do tone nghe hay khi tập một mình lại bị chìm khi chơi với band. Tập một mình, ta hay cắt mid cho tiếng nghe dày và hoành tráng. Nhưng trong bản phối, đàn bass chiếm dải trầm, cymbal và giọng hát chiếm dải cao, còn dải mid là chỗ guitar “sống”. Cắt mid đi thì guitar biến mất khi cả band cùng chơi. Vì vậy, hãy chỉnh EQ trong lúc chơi cùng backing track, đừng chỉnh lúc chơi một mình.

3. Delay: tiếng lặp lại

Delay lặp lại tiếng bạn vừa chơi. Ba thông số chính là thời gian giữa các lần lặp (time), số lần lặp (feedback) và độ to của tiếng lặp (mix hoặc level). Khi solo, một chút delay ngắn với mix thấp giúp tiếng dày và mượt hơn. Với ballad, delay dài theo nhịp bài tạo cảm giác bay bổng. Lỗi hay gặp là để mix quá cao, chơi nhanh một chút là tiếng lộn xộn ngay.

4. Reverb: không gian

Reverb giả lập tiếng đàn vang trong một không gian, từ phòng nhỏ đến hội trường lớn. Quy tắc dễ nhớ: dùng ít hơn bạn nghĩ. Tập một mình thì reverb nhiều nghe rất hay, nhưng khi chơi chung, reverb nhiều sẽ đẩy guitar lùi ra phía sau bản phối.

5. Volume patch: âm lượng tổng

Đây là thông số bị quên nhiều nhất. Lỗi kinh điển là chuyển từ patch đệm sang patch solo thì tiếng lại nhỏ hơn, hoặc to đến giật mình. Hãy cân cho các patch đệm to bằng nhau, còn patch solo to hơn một chút để nổi lên trên bản phối.

Quy trình chỉnh một patch trong 10 phút

Chọn amp giả lập gần với thể loại bạn chơi.
Chỉnh gain trước, theo mẹo “vặn lên rồi lùi lại”.
Chỉnh EQ, bắt đầu từ mid, trong lúc chơi cùng backing track.
Thêm delay và reverb, giữ ở mức vừa phải.
Cân volume so với các patch khác.
Thử lại ở đúng âm lượng bạn sẽ chơi thật. Ở âm lượng nhỏ, tai người nghe thiếu bass và treble hơn so với khi chơi to, nên patch chỉnh nhỏ thường bị chói khi bật lớn.

3 lỗi hay gặp

Gain quá cao: tiếng nghe “đã” khi tập một mình nhưng mất rõ nét khi chơi cùng nhạc.
Cắt mid: tone hay khi chơi một mình nhưng biến mất khi chơi với band.
Không cân volume giữa các patch: chuyển patch giữa bài là tiếng nhảy lên xuống.

Câu hỏi thường gặp

Patch của máy này dùng được cho máy khác không?

Thường là không, vì mỗi dòng máy có định dạng file riêng. Bạn chỉ có thể tham khảo cách đặt thông số rồi chỉnh lại trên máy của mình.

Nên chỉnh patch bằng tai nghe hay bằng loa?

Nên thử cả hai. Patch chỉnh bằng tai nghe khi ra loa thường bị chói hoặc thừa bass, nên hãy chỉnh lại trên thiết bị bạn dùng nhiều nhất.

Có nên dùng patch có sẵn không?

Có, đó là điểm khởi đầu tốt. Mỗi cây đàn có pickup khác nhau, nên sau khi tải patch về, bạn chỉnh lại một chút mid và volume cho hợp với đàn của mình.

Tập tiếp với TabHouse

Patch TabHouse chỉnh sẵn: nghe demo trước khi mua, tải về là có tone gần với bài bạn muốn chơi.
Backing track để thử tone trong bối cảnh có nhạc, đúng như khi chơi với band.

Gear & Tone