Cách lên dây guitar điện chuẩn: E chuẩn, Drop D và hạ nửa cung

Bạn tập đúng thế bấm, đúng tab, nhưng bài vẫn nghe “sai sai”? Rất nhiều khi lỗi không nằm ở tay mà ở đàn chưa lên dây chuẩn. Guitar điện lại còn nhạy hơn guitar thùng, vì distortion làm mọi sai lệch nhỏ nghe rõ gấp đôi.

Bài này hướng dẫn cách lên dây guitar điện chuẩn bằng tuner và bằng tai, cách giữ dây không bị lạc, và 3 kiểu lên dây phổ biến nhất trong rock: E chuẩn, Drop D và hạ nửa cung.

Tên 6 dây đàn khi lên dây chuẩn

Tính từ dây trầm nhất (dây to, gần mặt bạn nhất) đến dây mảnh nhất:

Dây 6: E (Mi trầm)
Dây 5: A (La)
Dây 4: D (Rê)
Dây 3: G (Sol)
Dây 2: B (Si)
Dây 1: e (Mi cao)

Mẹo nhớ: E A D G B E = “Em Ăn Dưa Gang Bên Em“.

Cách 1: Lên dây bằng tuner (khuyên dùng)

Bạn có thể dùng tuner kẹp đầu đàn, pedal tuner, tuner có sẵn trong multi-effect, hoặc app trên điện thoại cắm qua soundcard.

Kiểm tra tuner đang đặt ở A4 = 440 Hz (chuẩn mặc định).
Gảy dây vừa lực, để nốt ngân rồi mới đọc kim. Đọc ngay lúc vừa gảy thì kim sẽ nhảy lung tung.
Luôn lên từ thấp lên: nếu dây đang cao hơn nốt cần, hãy nới xuống thấp hơn một chút rồi vặn lên lại. Cách này giúp dây “khóa” chắc trên trục và ít bị tụt.
Lên lần lượt 6 dây, rồi kiểm tra lại một vòng. Khi bạn chỉnh một dây, lực căng trên cần đổi nhẹ và các dây khác có thể lệch theo, nhất là đàn có cần nhún tremolo.

Cách 2: Lên dây bằng tai (phương pháp phím 5)

Khi không có tuner, bạn có thể lên dây tương đối với nhau. Chỉ cần dây 6 đúng (hoặc lấy nốt E từ đàn piano, app), sau đó:

Dây 6 bấm phím 5 = dây 5 buông (A)
Dây 5 bấm phím 5 = dây 4 buông (D)
Dây 4 bấm phím 5 = dây 3 buông (G)
Dây 3 bấm phím 4 = dây 2 buông (B)
Dây 2 bấm phím 5 = dây 1 buông (e)

e|-----------------0-|
B|-------------0---5-|
G|---------0---4-----|
D|-----0---5---------|
A|-0---5-------------|
E|-5-----------------|

Lưu ý dây 3 sang dây 2 là phím 4, không phải phím 5. Đây là chỗ người mới hay nhầm nhất. Mỗi cột trong tab là một cặp nốt cần nghe giống nhau. Khi hai nốt gần khớp, bạn sẽ nghe tiếng “rung rung” (beating) chậm dần. Vặn đến khi tiếng rung biến mất là chuẩn.

3 kiểu lên dây phổ biến trên guitar điện

1. E chuẩn (E A D G B E)

Dùng cho phần lớn nhạc pop, rock, blues, city pop. Hầu hết tab, sheet và backing track mặc định theo kiểu này.

2. Drop D (D A D G B E)

Chỉ hạ dây 6 từ E xuống D (một cung). Lúc này ba dây trầm nhất bấm ngang một ngón là ra power chord, và bạn có thêm nốt D trầm rất dày. Rất phổ biến trong rock, grunge, metal.

D5 (Drop D)
G|-0-|
D|-0-|
A|-0-|
D|-0-|

3. Hạ nửa cung (Eb Ab Db Gb Bb Eb)

Hạ cả 6 dây xuống nửa cung (1 phím). Dây chùng hơn nên dễ bend, tiếng ấm và nặng hơn, đồng thời hợp giọng ca sĩ hơn. Nhiều tay guitar blues rock và hard rock kinh điển chơi ở kiểu này. Bấm thế tay vẫn y như E chuẩn, chỉ có cao độ thấp hơn.

Vì sao đàn hay bị lạc dây?

Dây mới chưa giãn: sau khi thay dây, kéo nhẹ từng dây ra khỏi cần vài lần rồi lên lại. Lặp 2–3 lần là dây ổn định.
Quấn dây trên trục quá ít hoặc quá nhiều: khoảng 2–3 vòng cho dây trầm, 3–5 vòng cho dây mảnh là vừa.
Nhiệt độ và độ ẩm: mang đàn từ phòng máy lạnh ra ngoài trời nóng là dây lạc ngay. Để đàn “quen” nhiệt độ vài phút rồi hẵng lên dây.
Cần nhún tremolo: cầu tremolo nổi (nhất là Floyd Rose) cần lên dây xen kẽ nhiều lượt vì các dây kéo qua lại lẫn nhau.
Bend mạnh: sau khi bend nhiều, dây có thể trượt nhẹ ở đai ốc đầu cần. Kiểm tra lại giữa các bài.

Kiểm tra thêm: intonation ở phím 12

Đàn lên đúng dây buông nhưng bấm lên cao vẫn phô? Hãy so nốt bấm ở phím 12 với nốt dây buông trên tuner. Nếu phím 12 cao hơn, cần lùi con ngựa của dây đó ra xa cần đàn một chút; nếu thấp hơn thì đẩy lại gần. Nếu không tự tin, hãy mang đàn đi setup, đây là việc đáng làm ít nhất 1 lần mỗi năm.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên lên dây một lần?

Mỗi lần cầm đàn. Chỉ mất 30 giây và giúp tai bạn quen với cao độ đúng.

Hạ dây thường xuyên có hại cho cần đàn không?

Hạ nửa cung hay Drop D không đáng ngại. Nếu bạn hạ sâu và giữ lâu dài, có thể cần đổi cỡ dây to hơn và chỉnh lại cần để dây không bị rè.

Tuner ghi 440 Hz và 432 Hz là gì?

Đó là tần số chuẩn của nốt La (A4). Gần như toàn bộ nhạc hiện đại, tab và backing track đều dùng 440 Hz, nên bạn cứ để mặc định.

Tập tiếp với TabHouse

Cách đọc tab guitar từ A đến Z.
Power chord: cách bấm và 5 bài tập rock.
Tự học guitar điện tại nhà: lộ trình 3 tháng.
Tab & backing track để tập ngay sau khi lên dây.

Gear & Tone